Religie vergiftigt álles, we moeten ervan afkomen, vindt Christopher Hitchens en als hij het zegt wordt er wat beter opgelet: deze Britse journalist, die vanuit Washington opereert, is in de Angelsaksische wereld een topintellectueel - nummer 5 in een recente ranking van het blad Prospect.

'God is niet groot' (Meulenhoff) heet zijn boek en het maakt een gedetailleerd schadebestek op van wat religies aanrichten. Hitchens is geen schipperaar; zijn conclusies, gestaafd met historische en actuele voorbeelden, willen er duidelijk over zijn dat het geloof 'een door mensen verzonnen leugen is, dat het vijandig tegenover de wetenschap en het vrije onderzoek heeft gestaan, dat het voor een groot deel op angst en bedrog is gebaseerd en dat het medeverantwoordelijk is geweest voor zowel onwetendheid en schuldgevoelens als voor slavernij, genocide, racisme en despotisme'.

Meer dan menig ander godsdienstverdelgend werk beklemtoont Hitchens hoezeer religie de rede beledigt - zelfrespect zou moeten volstaan om al die doorzichtige fabeltjes uit de heilige boeken weg te lachen. Hij brandt ook de redenering af dat de moraal uit godsdienst voortkomt, timmert integendeel een stevige stelling op als zou godsdienst ronduit immoreel zijn.

Hitchens schrijft vanuit een woede, heeft geduldig geslepen aan forse formuleringen, maar toch is 'God is niet groot' veel meer dan een pamflet; het is ook een erudiete weerlegging van de argumenten die gelovigen zoal aandragen voor hun zaak en een bekwame selectieve tekstanalyse van de overgeleverde geschriften. Een onderkoelde geestigheid is voortdurend aanwezig en her en der is een paragraaf tot provocatie opgespannen. De islam? 'Voor de hand liggend, slecht geordend plagiaat.' De joodse besnijdenis? 'De mutilatie van een machteloos kind met de bedoeling zijn toekomstige seksleven te ruïneren.'

Hitchens, een vriend van Salman Rushdie, wijst op de directe bedreiging die de islam vandaag vormt, maar focust daar niet nadrukkelijk op: hij wil graven tot de wortel van het kwaad die in elke religie schuilt. 'We offeren ons intellect aan God,' verkondigde stichtend jezuïet Ignatius Loyala. Hitchens stelt voor daarmee op te houden. Als de mens z'n gezond verstand zelf gebruikt en voortbouwt op de reusachtige kennis die we inmiddels hebben, lijkt hij het voor mogelijk te houden dat we de religie, een relict uit de kindertijd van onze soort, achter ons laten.

'Tegenover onvoorstelbare inzichten van onze hersenschors in de ondenkbare uitgestrektheid van het ons bekende heelal en in de eiwitten en zuren waaruit onze natuur is opgebouwd, stelt het geloof niets anders dan de vernietiging in naam van god, en doet het ons de valse belofte dat we, als we maar een mes in onze voorhuid zetten, in de juiste richting bidden of hosties eten, gered zullen worden. Het is alsof iemand van een heerlijk stuk welriekend exotisch fruit, dat met veel moeite en toewijding in een kas is gekweekt, het vruchtvlees weggooit om chagrijnig op de pit te gaan zitten kauwen.' Goeie pen, die Hitchens, maar of het volstaat om de gelovigen te bekeren? 't Zijn mensen van één boek.
(ms)

www.humo.be