Reformistische (neo)mystieke bewegingen in de islam (nur-beweging)

http://www.flwi.ugent.be/cie/RUG/deley30_2.htm#6.3.3

6.3.3. De Nurcu-s ([uitspraak: noerdjoe], in het Turks: de Nurcular, Nurculuk, of Cemaat-i Nur, “Gemeenschap van het Licht”, of Nur-beweging; PS "nur" betekent "licht", in het Arabisch zowel als in het Turks):

6.3.3.1.Turkse, modernistische “faith movement”, gebaseerd op de religieuze geschriften van Bediüzzaman (letterlijk: "Wonder van de Tijd") Said Nursi (1876-1960). Van Koerdische afkomst (cf. het plaatsje Nurs), was Nursi terdege opgeleid in de islamitische zowel als de moderne wetenschappen. Een spirituele crisis bracht hem tot het inzicht dat enkel een geestelijke herbronning (en dus: herislamisering) de moslimwereld in staat zou stellen met succes de confrontatie aan te gaan met het Westen. Onder zijn 130 geschriften verdient vooral de verzameling Risale-i-Nur (letterlijk: “Brief van het Licht”), vermelding: deze verzameling teksten wil de koranieke boodschap uiteenzetten op een manier die aangepast is aan de moderne vereisten, op het vlak van taal en terminologie, wetenschappelijkheid, enz. Zij ging de basis vormen voor Nursi's onderwijs. De organisatie die daartoe werd uitgebouwd, noemde hij zelf "school", in plaats van tarikat, of "broederschap". Nursi stond inderdaad afwijzend t.a.v. de traditionele, wereldvreemde soefi-mystiek (tassawuf) en de ermee gepaard gaande hiërarchie van de inwijding. Toch kan de Nurcu een "getransformeerde broederschap" worden genoemd: cf. de charismatische leiding en interne hiërarchie; het centrale rituaal van de "ayın", d.w.z. een meditatieve contemplatie op basis van Nursi's geschriften, dat als een structureel equivalent wordt beschouwd van de dhikr, maar niet langer als een doel op zich wordt beschouwd; een spiritualiteit die geworteld is in het pantheïsme van de mystieke islam (God wordt gereflecteerd in alle natuurfenomenen); tenslotte verwerkte Nursi in zijn geschriften tal van ideeën van nakşibendi en kadiri, met inbegrip van een conservatieve visie zowel op het gezin als op de traditionele rolpatronen.

...

6.3.3.2. Na Nursi’s dood is de beweging opgesplitst in een achttal subrichtingen, op basis van een aantal breuklijnen (politieke, sociale, etnische en culturele). Vermoedelijk de belangrijkste ervan, vandaag, is de "neonurcu" tak die geleid wordt door Fethullah Gülen (geb. 1938). Deze internationaal bekende moslimintellectueel is de auteur van reeds meer dan 40 boeken, die o.m. ook in het Engels verspreid worden (zie de website: http://www.fgulen.org/ of, alternatief URL, http://www.fethullahgulen.org/, met teksten in een 10-tal talen). Gülen besteedt, behalve aan religieuze en spirituele thema's (bv. over het soefisme), opvallend veel energie aan de strijd tegen Darwins evolutieleer en het propageren van een creationistisch wetenschapsmodel, vaak in samenwerking met conservatieve katholieken en protestanten.

...

6.3.3.3. Tegen Gülen, die zelf sedert 1999 in de Verenigde Staten leeft, werd onder druk van de legerleiding in 2000 in Turkije een proces aangespannen wegens ondermijning van de seculiere staatsorde (Gülen had nochtans de militaire staatsgreep van 1980 gesteund); in 2003 werd hij, onder een amnestie, vrijgesproken. Tegelijkertijd geniet hij grote steun van tal van Turkse politici, bv. van voormalig (sociaaldemocratisch) premier Ecevit en nu van premier Erdoğan en de AKP-leiding. Dat bleek reeds bij de opening, in 1996, van een private universiteit, de Fatih Universiteit, in Istanbul, door een door FG geleide private stichting. In nog hogere mate, inderdaad, dan bij Nursi het geval was, is Gülens aandacht en inzet toegespitst op onderwijs en intellectuele vorming. Deze laatste worden in een veel bredere zin begrepen dan louter religieus: dus met inbegrip van de "seculiere" wetenschappen. FG-scholen (in Turkije een 500-tal) zijn, typisch, geen "islamitische" scholen; het gaat er vooral om een goed opgeleide elite of kaderpersoneel te vormen. Dat belet natuurlijk niet dat het ideologisch project op de achtergrond wel degelijk speelt. De modernistische ideologie die aldus door Fethullah Gülen verspreid wordt, kan worden samengevat onder drie noemers:

(1) islamisering van het Turkse nationalisme, waarbij dat laatste tegelijkertijd veel sterker speelt dan in de oorspronkelijke Nurculuk; daarmee samenhangend:

(2) uitbouw van een "Turkse islam", die in (superieur) contrast wordt gesteld met de "Arabische islam", en wiens eigenheid o.m. toegeschreven wordt aan de historische inbreng van het "Anatolische soefisme"; opmerkelijk: van contacten of samenwerking met instituties of bewegingen in de Arabische landen lijkt geen sprake te zijn; en

(3) islamisering van de moderniteit: deze laatste staat voor Gülen, in positieve zin, ook voor vrije-markteconomie (meer in het bijzonder in de zin van de neoliberale economische politiek), parlementaire democratie, het "Vrije Westen" (in het bijzonder: de VS), mensenrechten, e.d.

	Merhaba, Ziyaretçi. Lütfen giriş yapın veya üye olun.	22 May, 2012, 12:11:34 Kullanıcı adınızı, parolanızı ve aktif kalma süresini giriniz