Racisme is aan een opmars bezig in de landen van de Europese Unie, en meer bepaald het aantal gevallen van racistisch geweld en misdaad.

Dat is de conclusie van het 'Shadow Report on racism in Europe' voor 2006 van het Europese netwerk tegen racisme (European Network Against Racism, ENAR). Dat overkoepelt meer dan 600 ngo's over de hele EU die zich bezighouden met de strijd tegen racisme in de Unie.

Islamofobie

Zo zit de islamofobie duidelijk in de lift. De maatregelen in de strijd tegen het internationale terrorisme hebben hun gevolgen, weet ENAR. De politie maakt meer gebruik van 'raciale profilering', waarbij agenten op basis van elementen als ras, kleur, religie en etnische afkomst en zonder objectieve rechtvaardiging mensen fouilleren of controleren.

Er zijn meer extremistische organisaties en politieke partijen met een racistisch discours, en die opereren zeker niet in de marge maar steeds meer in de mainstream. Sommige zitten zelfs in de regering, aldus ENAR dat wijst op de verantwoordelijkheid van politici. Voorzitter Bashy Quraishy wees er woensdag op dat Denemarken op die manier verworden is van "een voorbeeld op het vlak van mensenrechten tot het meest islamofobe land van de Europese Unie".

Het ENAR-rapport is gebaseerd op een vergelijking van de nationale rapporten van 26 EU-lidstaten die worden geschreven door de burgermaatschappij uit die landen. Zij verzamelen gegevens over racisme. ENAR wijst de overheden met de vinger omdat zij ook over gegevens beschikken, maar beweren die niet te hebben.

Anderzijds is er wel sprake van de implementatie van antidiscriminatiewetgeving, maar valt daar op het terrein vaak bitter weinig van te merken. "Wetgeving is een onderschat instrument om de samenleving te veranderen", zei Brits europarlementslid Claude Moraes woensdag. Hij is in het Europees Parlement voorzitter van een groep die zich bezighoudt met anti-racisme en diversiteit.

België

Het rapport voor België zet de schijnwerpers op twee evoluties. Enerzijds de strengere migratiepolitiek, anderzijds de stappen die zijn gezet op het vlak van antidiscriminatiewetgeving. Ook de "golf van racistisch geweld" tijdens de eerste helft van 2006 wordt vermeld, die culmineerde in de racistische moorden in Antwerpen. Een pluim krijgt ons land wel voor het feit dat niet-Europeanen voor het eerst konden stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen.

ENAR pleit voor een alomvattende aanpak van racisme. "Vaak wordt er geen link gelegd tussen anti-racisme en mensenrechten, terwijl die er wel degelijk is", aldus Bashy Quraishy.